Gukundwa n’umuntu si ngombwa kumuha amafaranga_RIB iraburira abantu kwirinda ibyaha byitwaje urukundo

Urwego rw’Igihugu rw’Ubugenzacyaha (RIB) rwagiriye inama Abanyarwanda, by’umwihariko urubyiruko, kutagirira umuntu icyizere gihubukiye mu mibanire y’urukundo, kuko hari abashobora kuyikoresha nk’uburyo bwo kwinjira mu buzima bw’umuntu, kumwubakamo icyizere, hanyuma bakamwambura amafaranga cyangwa imitungo.

Umuvugizi wa RIB, Dr Murangira B. Thierry, yavuze ko ubu buryo bushobora kuba bumwe mu mayeri akoreshwa mu byaha by’ubukungu, aho umuntu abanza kubaka umubano n’uwo agamije kwambura, akamwizeza urukundo cyangwa ejo hazaza heza, mbere yo gutangira kumusaba amafaranga.

Yabigarutseho mu kiganiro yagiranye na Radio Isango Star, asobanura ko uko inzego z’umutekano n’iz’ubugenzacyaha zikomeza gukaza ingamba zo kurwanya ibyaha, ababikora na bo bakomeza gushaka uburyo bushya bwo kubikora.

Dr Murangira yavuze ko bamwe mu bakora ubu butubuzi badahita bagaragaza umugambi wabo. Ahubwo bashobora kubanza kwegera umuntu, bakamuganiriza, bakamwiyegereza ndetse bakamwubakiramo icyizere binyuze mu mubano w’urukundo.

Iyo icyizere kimaze gukomera, ushobora gutangira gusabwa amafaranga cyangwa undi mutungo, hakagaragazwa impamvu ishobora gutuma uwusabwa yumva ko agomba gufasha uwo bakundana.

Umuntu ushaka kwambura undi ashobora no kwiyerekana nk’umuntu ufite ubushobozi cyangwa ukora ubucuruzi, nyamara ibikorwa avuga bitabaho cyangwa bikaba bidafite aho bihuriye n’amafaranga aba asaba.

Ni muri urwo rwego RIB isaba abantu kudashingira ibyemezo by’imari ku magambo y’urukundo gusa, ahubwo bakabanza kumenya neza umuntu bari kugirana na we umubano.

Mu kugaragaza uburemere bw’amayeri ashobora gukoreshwa mu kwambura abantu, Dr Murangira yatanze urugero rw’umuntu ushobora gusaba amafaranga menshi yitwaje ko afite ubushobozi bwo gukemura ikibazo runaka.

Ati: “Ibaze ukuntu umuntu yakwaka Miliyoni icyenda ngo agukize inyatsi cyangwa ngo agusengere?”

RIB irasaba abaturage kutemera ibyo basezeranywa byose batabanje kubigenzura, cyane cyane iyo ibyo basabwa birimo amafaranga menshi cyangwa umutungo ufite agaciro.

Gukundwa ntibivuze guhabwa uburenganzira ku mutungo wawe

Umubano w’urukundo ushobora gutuma abantu bagirira icyizere abo bakundana, ariko RIB iributsa ko urukundo rudakwiye gukuraho ubushishozi mu byerekeye amafaranga n’umutungo.

Umuntu ashobora kuba avuga ko agukunda, akakubwira ko muzabana cyangwa ko afite gahunda nziza y’ahazaza, ariko ibyo ntibihindura inshingano yo kubanza gusuzuma impamvu agusaba amafaranga cyangwa umutungo.

By’umwihariko ku muntu ukiri mu ntangiriro z’umubano, RIB isaba kutihutira gutanga amafaranga menshi, inguzanyo, imitungo cyangwa amakuru y’imari atabanje kumenya neza uwo ari we.

Kumenya aho umuntu akora, ibikorwa bye, uko yinjiza amafaranga ndetse n’imyitwarire ye bishobora gufasha umuntu gufata icyemezo gishingiye ku makuru aho gushingira gusa ku marangamutima.

Urubyiruko rurasabwa kudafatwa n’amarangamutima

Urubyiruko rushobora kuba mu cyiciro cy’ubuzima kirangwa no gushaka umukunzi no gutekereza ku kubaka urugo. Ibi bishobora gutuma amagambo y’urukundo, amasezerano y’ejo hazaza cyangwa isezerano ryo kuzabana bigira uruhare rukomeye mu byemezo bafata.

Ariko RIB iributsa ko umubano ukwiye kubakwa buhoro buhoro, kandi ko icyizere nyacyo gishingira ku bikorwa by’umuntu, atari ku byo avuga gusa.

Iyo umuntu atangiye gusaba amafaranga menshi mu gihe gito, agatanga impamvu zidashobora kugenzurwa, cyangwa agashyiraho igitutu ngo amafaranga atangwe ako kanya, ibyo bishobora kuba ibimenyetso byo kwitondera.

Abahohotewe ntibakwiye guterwa isoni no gutanga amakuru

RIB kandi isaba abantu baguye muri ubu buryo bw’ubutubuzi kudaceceka kubera isoni cyangwa gutinya gucibwa intege.

Hari igihe umuntu ashobora kwibwira ko kuba yarizeye uwo bakundanaga ari ikosa rikomeye, akahitamo guhisha ibyo yakorewe. Gusa guceceka bishobora gutuma ukekwaho icyaha akomeza gushaka abandi bantu bamugwa mu mutego.

Gutanga amakuru ku gihe bishobora gufasha inzego z’ubugenzacyaha kumenya uburyo ubu butubuzi bukorwa no gukurikirana ababukekwaho.

Ubutumwa bwa RIB bushimangira ko kugira umukunzi no kumugirira icyizere bidakwiye gusobanura ko umuntu areka ubushishozi, cyane cyane ku bijyanye n’imari.

Umubano mwiza ushingira ku cyizere, ariko icyizere na cyo cyubakwa uko abantu bagenda bamenyana kandi bagaragaza imyitwarire ihamye. Ntabwo gikwiye gushingira ku magambo y’urukundo gusa.

Ku bw’ibyo, RIB irakangurira Abanyarwanda kugira amakenga igihe umubano w’urukundo utangiye kujyanirana n’ibisabwa by’amafaranga cyangwa umutungo, cyane cyane iyo ibyo bisabwa ari byinshi cyangwa bitumvikana neza.