Inama 6 za Bibiliya ku rubyiruko z’uko wahitamo uwo muzabana

Guhitamo uwo muzabana ni kimwe mu byemezo bikomeye umuntu afata mu buzima, kuko ishyingiranwa ari umubano ugamije kumara igihe kirekire. Ku rubyiruko ruri mu gihe cyo gutekereza ku rukundo n’urugo, Bibiliya itanga amahame ashobora kurufasha kutayoborwa n’amarangamutima gusa, ahubwo rugahitamo uwo rushobora kubakana ubuzima.

Mu gihe bamwe bashobora kwibanda ku buranga, umutungo, akazi cyangwa imibereho y’umuntu, ubushakashatsi ku mibanire y’abanyarwanda bugaragaza ko urubyiruko rushobora kugenderaho ibintu bitandukanye mu guhitamo uwo ruzabana, birimo akazi, amashuri, amafaranga, umuryango umuntu akomokamo n’imico ye.

Ariko amahame ya Bibiliya ashimangira ko hari ibirenze ibyo bigaragara inyuma umuntu akwiriye kureba.

1. Reba niba mugendera ku mahame amwe y’ukwizera

Kimwe mu bintu by’ingenzi umukristo ukiri muto akwiriye kureba ni ukwizera n’indangagaciro by’uwo ashaka kubana na we.

Umubano wubakiye ku mahame amwe y’ukwemera ushobora gufasha abashakanye kugira icyerekezo bahuriyeho mu buzima, cyane cyane mu gihe bahuye n’ibibazo. Bibiliya na yo ishimangira akamaro ko kugira umusingi umwe mu mibanire y’abantu.

Ibi bivuze ko urubyiruko rudakwiye guhitamo umuntu rushingiye gusa ku rukundo cyangwa ku byiyumvo by’igihe gito, ahubwo rukibaza niba uwo muntu bahuje ku bijyanye n’indangagaciro n’icyerekezo cy’ubuzima.

2. Itondere imico ye kurusha uko asa

Ubwiza bushobora gukurura umuntu, ariko imico ni yo igira uruhare rukomeye mu kubaka urugo rurambye.

Umuntu uri gutekereza gushaka akwiriye kwitegereza uko uwo bakundana afata abandi, uko akemura amakimbirane, niba yubaha abantu, niba ari inyangamugayo ndetse n’uko yitwara iyo ibintu bitagenze uko abyifuza.

Inyandiko y’Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Umurage w’u Rwanda ku migenzo y’ubukwe igaragaza ko mu guhitamo uwo bazabana, abantu banareba ibintu birimo uburere, kwitonda, gushyira mu gaciro, ikinyabupfura no gukunda umurimo.

Ibi bigaragaza ko imico y’umuntu ari ikintu kidakwiye kwirengagizwa mu gihe cyo guhitamo uwo muzabana.

3. Ntugahitemo uwo muzabana kubera umutungo gusa

Amafaranga, akazi keza cyangwa umutungo bishobora kugira uruhare mu mibereho y’umuryango, ariko ntibihagije kugira ngo habeho urugo rwiza.

Umuntu ashobora kuba afite amafaranga menshi ariko adafite ubushobozi bwo kubaha no gukunda uwo bashakanye. Ni yo mpamvu urubyiruko rukwiye kwirinda gufata umutungo nk’igipimo nyamukuru cyo kumenya niba umuntu ari we ukwiriye kuzabana na we.

Ndetse n’amahame y’imyiteguro y’urugo mu Rwanda ashimangira ko kurambagiza ari uburyo bwo kumenya imico, imyitwarire, imibereho n’umuryango umuntu akomokamo mbere yo gufata icyemezo cyo gushyingirwa.

4. Reba uko afata inshingano

Urugo rusaba abantu bafite ubushobozi bwo gufata inshingano no gukorana mu gihe cy’ibyiza n’ibibi.

Mbere yo gufata icyemezo cyo gushakana, ni ngombwa kumenya niba uwo mukundana ashobora kubahiriza ibyo yiyemeje, gukora, guteganya ejo hazaza no guhangana n’ibibazo atabihunga.

Urubyiruko kandi rukwiye kumenya ko urugo rudashingira gusa ku rukundo rwo mu gihe cyo gukundana. Abashakanye bahura n’ibibazo bitandukanye, bityo umuntu agomba guhitamo umufatanyabikorwa ushobora gukorana na we mu kubishakira ibisubizo.

5. Ntukihutire gufata icyemezo kubera amarangamutima

Urukundo rushobora gutuma umuntu abona ibintu mu buryo butandukanye n’uko biri koko. Ni yo mpamvu gufata umwanya wo kumenya umuntu neza mbere yo kwiyemeza kubana na we ari ingenzi.

Bibiliya yigisha ko umuntu agomba kugira ubushishozi mu myanzuro afata. Mu rugendo rwo kurambagizanya, ni byiza kuganira ku bintu by’ingenzi birimo imari, abana, akazi, ukwizera, imiryango, inshingano n’uko buri wese abona ubuzima bw’urugo.

Amahame y’imibanire mu Rwanda na yo ashimangira ko kurambagiza bifasha umuntu kumenya neza uwo yifuza kuzabana na we, kandi ko icyemezo cyo gushyingirwa gisaba gushishoza no kudahubuka.

6. Shaka inama kandi usenge mbere yo gufata icyemezo

Nubwo umuntu ari we ufata icyemezo cya nyuma, inama z’abantu bafite ubunararibonye zishobora kumufasha kubona ibintu ashobora kuba atabonaga.

Urubyiruko rushobora kuganira n’ababyeyi, abayobozi b’amatorero cyangwa abandi bantu bakuze kandi bizewe, cyane cyane ku ngingo zirebana n’imibanire n’urugo.

Ikindi ni ugushyira icyemezo imbere y’Imana binyuze mu isengesho no gushaka kuyoborwa n’amahame ya Bibiliya. Inyandiko zishingiye ku nyigisho za Bibiliya na zo zigaragaza ko abakiri bato bakwiye kuyoborwa n’Imana mu myanzuro ikomeye bafata mu buzima.

Guhitamo uwo muzabana bisaba kureba kure

Guhitamo uwo muzabana si ugushaka umuntu ukunda gusa, ahubwo ni ugushaka umuntu mushobora kubakana ubuzima, mugafatanya mu bihe byiza n’ibikomeye.

Ku rubyiruko ruri gutekereza ku rushako, amahame atandatu ashobora kuba umusingi mwiza ni kureba ukwizera n’indangagaciro, kwita ku mico, kutagendera ku mutungo gusa, kureba uko umuntu afata inshingano, kudahubuka kubera amarangamutima no gushaka inama ndetse no gusenga.

Mbere yo kuvuga ngo “uyu ni we tuzabana,” ni ngombwa kubanza kwibaza niba uwo muntu ari uwo mushobora gukomezanya urugendo rw’ubuzima, mufite icyerekezo gihuye kandi mwiteguye gufatanya mu kubaka urugo.