Papa Leo XIV yasabye abashoramari gushyira imbere agaciro ka muntu kurusha inyungu z’amafaranga
Papa Leo XIV yasabye abashoramari, abacuruzi n’abayobozi b’ibigo gushyira imbere agaciro ka muntu, imibereho myiza y’abakozi n’inyungu rusange, aho gupima intsinzi y’ibikorwa byabo hashingiwe ku mafaranga gusa.
Papa Leo XIV yavuze ko iterambere ry’ubukungu ridakwiye gushingira ku gushaka inyungu nyinshi gusa, ahubwo rigomba kugira uruhare mu guteza imbere imibereho y’abantu, kurengera abakozi no kubaka umuryango urangwa n’ubutabera n’ubufatanye.
Ibi yabigarutseho ku wa Mbere, tariki ya 9 Ugushyingo 2026, ubwo yagiranaga ikiganiro n’abahagarariye imiryango iharanira impinduka mu mibereho y’abaturage n’inzego z’umurimo, muri Kaminuza Gatolika ya Buenos Aires muri Argentina.
Mu butumwa bwe, Papa yibanze ku mahame y’inyigisho za Kiliziya Gatolika ku mibereho y’abantu, agaragaza ko ubukungu bukwiye gufasha abantu kubaho neza aho kubagira ibikoresho byo gukusanya umutungo.
Yashimangiye ko icyubahiro n’agaciro bya muntu bigomba kuba ishingiro ry’ibyemezo byose bifatwa mu bucuruzi, ishoramari no mu micungire y’ibigo.
Papa kandi yibukije abitabiriye ko inyungu rusange zigomba kuza imbere y’inyungu z’umuntu ku giti cye cyangwa z’itsinda runaka. Yagaragaje ko umutungo kamere n’umusaruro wawo bigomba kugirira akamaro abantu bose, aho kuba umutungo w’abantu bake.
Nk’uko byatangajwe na Vatican News, Papa Leo XIV yasobanuye ko Kiliziya yemera uburenganzira bwa buri muntu bwo kugira umutungo bwite, ariko ko ubwo burenganzira bujyana n’inshingano zo kuwukoresha mu buryo bufasha n’abandi.
Yavuze ko Imana yahaye abantu Isi n’ibiyikungahayeho kugira ngo bibafashe kubaho, bityo umutungo ukwiye kuba igikoresho cy’iterambere rusange aho kuba uburyo bwo kwikubira inyungu.
Yagaragaje ko ikigo gikwiye kuba umuryango w’abantu
Mu gusobanura uko ubucuruzi bukwiye gukorwa, Papa Leo XIV yanenze imyumvire ifata inyungu z’amafaranga nk’igipimo cyonyine cy’intsinzi y’ikigo.
Yagize ati: “Iyo inyungu z’ubukungu zishyizweho nk’igipimo cyonyine cy’intsinzi, ikigo gihinduka ikintu kitakizirikana ikiremwamuntu, kikaba imiterere y’icyaha itera guheza abantu.”
Yifashishije urugero rwa Enrique Shaw, umushoramari w’Umunya-Argentina wari Umugatolika, waje guhindura imyumvire ye ku micungire y’ubucuruzi amaze gusobanukirwa inyigisho za Kiliziya ku mibereho y’abantu.
Papa yasobanuye ko Shaw yamenye ko uruganda rutagomba kureberwa gusa nk’ahantu hakorerwa ibicuruzwa cyangwa hakusanyirizwa imari, ahubwo ko ari umuryango ugizwe n’abantu bafite uburenganzira bwo gukorana no gutera imbere.
Iyi myumvire ishimangira ko abakoresha bagomba kwita ku bakozi babo, bakabaha uburenganzira, bakarengera imibereho yabo kandi bakabafasha kugira uruhare mu iterambere ry’ibigo bakorera.
Papa yanagarutse ku ihame ry’ubufatanye, avuga ko rifasha kubaka umuryango ushingiye ku butabera, uburinganire no gukorera hamwe hagati y’abakozi n’abakoresha.
AI n’imashini bishobora kugira ingaruka ku mirimo y’abantu
Mu bindi by’ingenzi yagarutseho harimo iterambere ry’ikoranabuhanga, cyane cyane ubwenge buhangano (Artificial Intelligence, AI) n’imashini zisigaye zikora imirimo imwe n’imwe yakorwaga n’abantu.
Papa Leo XIV yagaragaje ko iri koranabuhanga rifite ubushobozi bwo guteza imbere ibikorwa by’ubukungu, ariko ko rishobora no gushyira mu kaga imirimo y’abantu benshi igihe rikoreshwa hatitawe ku mahame mbwirizamuco.
Yagize ati: “Ikoranabuhanga rigomba buri gihe kugengwa n’amahame mbwirizamuco.”
Yasobanuye ko gahunda za mudasobwa (algorithms) zitagomba gusimbura ubushishozi bwa muntu cyangwa gutesha agaciro uruhare rw’umukozi mu kazi ke.
Ibi bibaye mu gihe ibigo byinshi bikomeje gukoresha ubwenge buhangano mu bikorwa bitandukanye, birimo itumanaho, ubucuruzi, ubwikorezi n’ikorwa ry’ibicuruzwa.
Nubwo ikoranabuhanga rishobora kongera umusaruro no koroshya imirimo, Papa yibukije abari aho ko iterambere ryaryo rigomba kujyana no kurengera uburenganzira bw’abakozi no guteza imbere ubushobozi bw’abantu.
Yashishikarije kandi abantu kubona akazi nk’uburyo bwo gukorera abandi no kubitaho, ashimangira ko nta murimo ukwiye gufatwa nk’utagira agaciro.
Yagize ati: “Nta murimo udafite agaciro mu maso y’Imana. Ubunini bw’umurimo ntibushingira ku cyo umuntu akoze, ahubwo bushingira ku rukundo ashyira muri buri gikorwa, buri jambo na buri gitekerezo.”
Yasabye ko umuntu aba ku isonga mu byemezo by’iterambere
Mu gusoza ubutumwa bwe, Papa Leo XIV yasabye abitabiriye iki gikorwa gushyira mu bikorwa amahame ya Kiliziya Gatolika ajyanye n’imibereho y’abantu.
Muri ayo mahame harimo kurengera icyubahiro cya muntu, guteza imbere inyungu rusange, gukoresha umutungo hagamijwe inyungu za bose, ubufatanye no gufashanya.
Yavuze ko kuyashyira mu bikorwa bishobora gufasha kubaka umuryango urangwa n’urukundo, ubutabera n’amahoro.
Yagize ati: “Dukomeze gukora dushyize Imana imbere mu bikorwa byacu, kandi umuntu abe ku isonga mu byemezo dufata.”
Yakomeje agaragaza ko abantu nibashyira imbere ayo mahame, bazashobora gukora ibikorwa birambye kandi bigirira akamaro imibereho yabo n’iy’abandi.
Ubutumwa bwa Papa Leo XIV butanga ishusho y’uko Kiliziya Gatolika ibona isano iri hagati y’iterambere ry’ubukungu n’imibereho y’abantu. Bugaragaza ko ishoramari n’ikoranabuhanga bikwiye gufatwa nk’ibikoresho byo guteza imbere umuryango, aho kuba intego bigamije inyungu z’amafaranga gusa.
Mu gihe isi ikomeje guhinduka bitewe n’ikoranabuhanga n’imikorere mishya y’ubukungu, ubutumwa bwe bushishikariza abashoramari, abakoresha n’abafata ibyemezo gushyira imbere icyubahiro cya muntu mu igenamigambi ry’iterambere.
